أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

204

قانون ( فارسى )

لسان ( زبان ) : گوهر زبان از گوشت سست و پىآلود و ماهيچه تركيب يافته و چند رگى در آن جاى دارند و داراى خلطى مرطوب است . لوقفرولس ( سنگ قبطى - مصرى ) : سنگى است سست و سبك و زودگداز . همين‌كه به آب رسد آب مىشود . گازران آن را براى سپيد گردانيدن لباس در شستشو به كار برند . خاصيت : چسبناك ، خشكانندهء بىگزش ، گيرنده است . مادهء روان به سوى اندام را بازمىدارد . قرحه : داروى قرحه و خراج است و بويژه در علاج قرحه و خراج اندامان نرم بسيار مفيد است . چشم : يكى از داروهاى قرحهء چشم است و آب‌ريزى ( غرب ) چشم را قطع كند . اندامهاى تنفسى : علاج خون برآوردن است . اندامان دفعى : در مداواى اسهال هميشگى - مزمن - و درد آبدان مفيد و برداشتنش خونريزى را قطع مىكند . لوبيا : مزاج : ابن ماسويه و ارصحانس گويند : سرد و خشك است . من مىگويم گوهرش خشك است و رطوبتى زائد دارد و مايل به گرم‌مزاجى است و لوبياى سرخ از هر نوع لوبيا گرم‌مزاج‌تر است . خاصيت : اگر لوبيا و ماش را باهم مقايسه كنيم لوبيا از ماش زودهضم‌تر است و زودتر بيرون آيد و مادهء غذائيش با ماش برابر است . گفته‌اند لوبيا كمتر از ماش بادآور است و متأكد نيستم . راستش را بخواهى از ماش بادآورتر است و باقلى از لوبيا بادزاتر مىباشد . لوبيا خلط تر و بلغمى پديد آرد و لوبياخور خوابهاى پريشان مىبيند . نفس‌كش : براى سينه و شش خوب است . اندامان غذا : خلط غليظ پديد آرد و دفع گزندش با خردل ، سركه و نمك ، فلفل و مرزه است . و اگر بعد از خوردن لوبيا شراب انگورى پرمايه خورند زيانش رفع مىشود . در پختن لوبيا سركه باشد رطوبتش كاهش يابد . اندامان دفعى : لوبيا و بويژه لوبياى سرخ اگر با روغن سنبل باشد حيض را ريزش دهد . لوز ( بادام ) : نياز به معرفى ندارد . بادام از گردو كم‌روغن‌تر است . اما گردو از بادام زودهضم‌تر است و زودتر تبديل به مراره مىشود . بادام از مادهء روغنى كه نسبتا زياد دارد ( يزنخ ) « 1 » ازاين‌رو تغيير يابد و فاسد شود . برخى عقيده دارند كه صمغ بادام شيرين در اكثر حالات كار صمغ عربى را تقريبا انجام مىدهد . مزاج : بادام شيرين تقريبا در گرمى و ترى معتدل است و كمى به سوى ترى گرايد . بادام تلخ در دوم گرم و خشك است . خاصيت : انگم درخت بادام تلخ گيرنده و گرمىبخش است . بادام عموما زداينده و پاك‌كننده و بازكننده هست . ليكن بادام تلخ لطافت‌بخش و زدايندگى بيشتر دارد و ازاين‌رو در باز كردن قوىتر از بادام شيرين است . و بادام شيرين خاصيت باز كردنش گوهرى نيست بلكه عارضى است . گويند بادام شيرين به هيچ وجه گيرنده نيست و تغذيه‌اش اندك است . از ويژگيهاى بادام تلخ است كه روباه را مىكشد . بادام تلخ غذا نيست دواست . اما بادام شيرين اگرچه غذاى كم مىدهد غذاى خوب مىدهد . روغن بادام كه از بادام جدا شود سبكتر ( لطيفتر ) است . آرايش : بادام تلخ علاج لكه‌هاى سياه ، كك‌مك ،

--> ( 1 ) - زنخ - چسبنده ، متغير و فاسد . گويند زنخ القراد : كنه چسبيده . زنخ الدهن : روغن فاسد شده و رنگ تغيير داده .